
کتاب الإستبصار فی عجائب الأمصار


ابو عبد الله احمد بن محمد بن اسحق بن ابراهیم الهمدانی، و معروف به ابن الفقیه یکی از علمای ادب در اواخر سده سوم هجری است. از احوال او بیشتر از این شناخته نیست. از او کتابهای زیادی یاد کرده اند. ولی از آن میان تنها کتاب البلدان او به دست ما رسیده که آن را پس از مرگ المعتضد (سال 279 ه.ق). نگاشته است. ابن الفقیه در این کتاب از زمین و دریاها در چین و هندوستان و بلاد عرب، و مصر و بربر و شام و فلسطین و بین النهرین و بلاد روم سخن می گوید، و به ویژه اطلاعات او درباره بصره و کوفه تازگی دارد، در حالی که راجع به بغداد چیز تازه ای به دست نمی دهد.


اطلاعات كتاب المنمق به طور عمده درباره دوران جاهليت قريش است. كتاب بر اساس سال يا حوادث مرتب نشده است بلكه مجموع روايات درباره رخدادهاى متفرق مربوط به قريش را گرد آورده است. كتاب با نسب قريش آغاز شده، از فضايل عباس سخن به ميان آمده و پس از آن از حلف الفضول و ساير احلاف و منافرات و نزاع هاى ميان خاندان هاى قريش به تفصيل سخن گفته شده است. بخش ديگر آن كه در میان همان مباحث آمده، بحث از ايام العرب خاص قريش است كه از نظر تاريخى ارزش فراوانى دارد.امتياز ديگر كتاب ذكر اخبارى است كه از زشتي ها و لغزش هاى بزرگان قريش پرده برمى دارد كه از جمله آنها ياد از صحابه و فرزندان آنها است كه به خاطر سرقت و يا شرب خمر حد خورده اند. چنان كه اطلاعات و اخبار منحصر و جديد كه در ديگر كتاب هاى مهم مانند سيره ابن هشام و طبقات ابن سعد يافت نمى شود از ديگر امتيازات كتاب است.

صفحه 3 از 24